ԱՄՆ–Հայաստան հարաբերություններն այսօր

Պաշտպանական և անվտանգային համագործակցություն

ԱՄՆ-ն զգալիորեն ընդլայնել է Հայաստանի հետ պաշտպանական համագործակցությունը, այդ թվում՝ 2023 և 2024 թթ. անցկացված «Eagle Partner» երկկողմ զորավարժությունների միջոցով, որոնք ուղղված էին խաղաղապահ գործողությունների ընթացքում փոխգործունակության ամրապնդմանը։ ԱՄՆ-ն 27 միլիոն դոլար է հատկացրել Հայաստանի սահմանային անվտանգության կարողությունների զարգացմանը, ինչպես նաև մոտ 18 միլիոն դոլար՝ «Արտաքին ռազմական ֆինանսավորում» ծրագրի շրջանակում, Հայաստանի պաշտպանության նախարարությանը՝ զրահապատ շտապօգնության մեքենաների, Կիբեռպաշտպանության օպերացիոն կենտրոնի ձեռքբերման և Ազգային ուսումնական կենտրոնի բարելավման համար։

2024 թ. դեկտեմբերին Հայաստանը միացավ Փրկագին պահանջող ծրագրերի դեմ պայքարի միջազգային նախաձեռնությանը, իսկ 2024 թ. սեպտեմբերին երկու երկրները ստեղծեցին Արտահանման վերահսկողության աշխատանքային խումբը։ Աղբյուր

• «Eagle Partner» համատեղ զորավարժություններ (2023, 2024 թթ.)
• Սահմանային անվտանգությանն ուղղված 27 միլիոն դոլարի աջակցություն
• 18 մլն դոլար՝ արտաքին ռազմական ֆինանսավորման շրջանակում
• Կիբեռանվտանգության ռազմավարություն և ազգային CIRT-ի զարգացում
• Քաղաքացիական միջուկային համագործակցության մասին «123» համաձայնագիր (կնքվել է 2026 թ. փետրվարին)

Տնտեսական գործընկերություն և առևտուր

ԱՄՆ-ի և Հայաստանի միջև երկկողմ առևտուրը 2020–2023 թթ. ավելի քան եռապատկվել է՝ հասնելով 321 մլն դոլարի։ 2023-ից ի վեր ԱՄՆ-ի Արտաքին առևտրային ծառայությունը նպաստել է ԱՄՆ-ից 15 մլն դոլարի ապրանքների արտահանմանը և աջակցել հայկական շուկա մուտք գործող ամերիկյան մոտ 300 ընկերության։ Առևտրի և ներդրումների շրջանակային խորհրդի՝ 2020-ից հետո առաջին նիստը կայացել է 2024 թ. մարտին։

Հայաստանից ԱՄՆ արտահանվող հիմնական ապրանքներից են թունդ ոգելից խմիչքները, գորգերը, ադամանդներն ու ալյումինը։ ԱՄՆ-ից Հայաստան արտահանվում են ավտոմեքենաներ, հեռահաղորդակցական սարքավորումներ, համակարգիչներ և հագուստ։ 2025 թ. օգոստոսին երկու երկրները ստորագրեցին հուշագրեր՝ արհեստական բանականության և կիսահաղորդիչների նորարարության, էներգետիկ անվտանգության, ինչպես նաև «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության շրջանակում կարողությունների զարգացման գործընկերության վերաբերյալ։ Աղբյուր

• Արհեստական բանականության և կիսահաղորդիչների նորարարության գործընկերություն (2025 թ. օգոստոս)
• Էներգետիկ անվտանգության գործընկերություն (2025 թ. օգոստոս)
• «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության շրջանակում կարողությունների զարգացման գործընկերություն (2025 թ. օգոստոս)
• Առևտրի և ներդրումների շրջանակային համաձայնագիր (2025)
• Կալիֆոռնիայի հետ համագործակցության շրջանակային համաձայնագիր (2019)

Ժողովրդավարություն և կառավարում

Միացյալ Նահանգները գործընկերություն է ծավալում Հայաստանի հետ՝ ինստիտուցիոնալ կոռուպցիայի դեմ պայքարելու, էլեկտրոնային կառավարումը բարելավելու, ընտրական գործընթացներն ամրապնդելու, քաղաքացիական հասարակությունը զարգացնելու և անկախ լրատվամիջոցներին աջակցելու ուղղությամբ։ ԱՄՆ-ի աջակցությունն ուղղված է նաև մարդու իրավունքների պաշտպանությանը, կանանց ներառմանը և Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված փախստականներին օժանդակելուն։

Այս գործընկերությունը հիմնված է ընդհանուր ժողովրդավարական արժեքների և ավելի դիմակայուն, խաղաղ, անվտանգ ու անկախ Հարավային Կովկասի նկատմամբ փոխադարձ հանձնառության վրա։ ԱՄՆ-ն նաև նպաստել է երկու երկրների համայնքների միջև քույր-քաղաքների և քույր-նահանգների նոր գործընկերությունների ձևավորմանը։ Աղբյուր

Մարդասիրական օգնություն և բարեգործություն

Մեկ շնչին բաժին ընկնող հաշվարկով՝ 1992-2010 թվականներին հետխորհրդային ոչ մի պետություն ԱՄՆ-ից ավելի մեծ օգնություն չի ստացել, քան Հայաստանը։ 2021 թվականից ի վեր ԱՄՆ-ը տրամադրել է ևս 340 միլիոն դոլար։ Նույնքան կարևոր դեր է խաղացել նաև ամերիկահայ բարեգործությունը. միայն Քըրք Քրքորյանի «Լինսի» հիմնադրամը 1988 թվականի երկրաշարժից հետո հյուսիսային Հայաստանի վերականգնմանը հատկացրել է ավելի քան 1 միլիարդ դոլար։

«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամը, «Հայաստանի մանուկներ» հիմնադրամը, Հայկական օգնության հիմնադրամը, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը (ՀԲԸՄ) և Հայ օգնության միությունը (ՀՕՄ) շարունակում են ամրապնդել մարդասիրական ու զարգացման բնագավառի կենսական կապերը։ Աղբյուր